FOTOĞRAF LARIMIZI BU SİTEDE HEPBİRLİKTE YAYINLIYALIM...

Fotoğraf makinalarında, film düzlemine düşecek ışık miktarını ayarlayan en önemli parçalardan birisidir. İnsanın gözünde, göz bebeğinin işlevi ne ise fotoğraf makinalarında da diyaframın işlevi odur.

Ortamdaki ışıklılık durumu yoğun ise, başka bir deyimle ortam çok ışıklı ise kapalı (kısık), ortam az ışıklı ise açık durumunda bulundurulur. Diyaframı, işlevi açısından bir musluğa benzetmek olasıdır. Musluk çok açıldığında suyun çok akması gibi, diyafram açık olduğu zaman da filme düşen ışık miktarı artacaktır.

Diyafram, birbirine tutuşturulmuş küçük metal plakalardan oluşur ve hareketini, içine yerleştirilmiş olduğu, dairesel bir bilezikten alır. Söz konusu metal plakaların çeşitli durumları, çeşitli fiziksel ölçüleri sonucunda farklı değerler almışlardır. Bu değerler diyaframın açıklık durumunu belirleyen ölçülerdir. Genel olarak diyafram açıklıkları aşağıdaki değerleri alırlar:

AYDINLATMA İNDİSİ

Genel olarak bir objektifin karakteri, odak uzunluğu ile birlikte ifade edilir. Objektiflerin üzerinde yazılı bulunan 1:1.4, 1:2.8, 1:2.5 gibi değerler, objektifin "aydınlatma indisini" gösterir. Aydınlatma indisi, objektifin odak uzunluğunun, objektif çapına oranıdır ve ışık geçirgenliğini gösterir. Bunu bir, iki örnekle açıklamak gerekirse; odak uzunluğu 50mm. olan bir objektifin çapı 50/2.8 18mm.'dir.

Bir objektifin aydınlatma indisinin büyük olması, o objektifin ışığa karşı daha duyarlı olmasını sağlar. Örneğin, aydınlatma indisi 1:1.2 olan bir objektifin ışığa karşı duyarlılığı, aydınlatma indisi 1:2.8 olan objektife oranla çok daha fazladır. Bunun sağladığı yarar ise, daha yüksek örtücü hızlarına çıkabilmektir.

Günümüz fotoğraf makinalarında en çok kullanılmakta olan diyafram değerleri, 1.4'ten 22'ye kadar olan değerlerdir. Son yıllarda fotoğraf endüstrisindeki gelişmeler 1:1.2'lik aydınlatma indisli objektifler yapılmasını sağlamıştır. Tahmin edilebileceği gibi aydınlatma indisinde optimum değer 1:1'dir. Yani objektifin odak uzunluğuyla çapının birbirine eşit olması anlamını taşır. Yine son teknolojik gelişmeler sonucunda aydınlatma indisi 1:1'in altına düşerek 1:0.9'a ulaşmıştır.

Diyaframlarla ilgili olarak mutlaka belirtilmesi gereken başka bir konu, diyafram değeri ile diyafram açıklıkları arasındaki ters orantılı ilişkidir. Şöyle ki; diyafram değeri 22 iken, diyafram açıklığı oldukça küçük, başka bir değişle oldukça kısıktır. Buna karşılık, örneğin diyafram değeri 2.8 olması durumunda diyafram açıklığı oldukça büyüktür. Başka bir deyişle, sayısal olarak diyafram değerinin büyük olması (örn: 32, 22, 16 vb.) diyafram açıklığının kısık, aksi durumda (örn: 1.4, 1.7, 2, 2.8 vb) diyafram açıklığının açık olması anlamına gelir.

Diyafram açıklığının kısık olması, yani sayısal olarak büyük değerler alması alan derinliğini arttırır. Aksi durumda ise yani diyafram açıklığının açık olması başka bir deyişle küçük sayısal değerler alması durumunda alan derinliği azalır.

ENSTANTANE (ÖRTÜCÜ VEYA OBTÜRATÖR)

Örtücü, diyaframdan geçerek film düzlemine düşen ışığın, filmi ne kadar süreyle etkileyeceğini belirleyen, zamanlayıcı bir parçadır. Örtünün açılıp kapanan hızlarına (birimlerine) "enstantane" denir.

Bilindiği gibi fotoğraf, gerçek yaşamdaki bir anın dondurulmuş bir durumudur. Dondurulan bu an örtücünün hızıdır.

Örtücü hızlan da, diyafram değerlerinde olduğu gibi belirli standart bir dizide toplanmıştır. Bu değerler;

T, B, 1, 2, 4, 8, 15, 30, 60, 125, 250, 500, 1000, 2000 ..dir.

Örtücü hızlan, en genelde 1 tam saniyeden başlayarak, saniyenin kesirleri olarak devam eder. 1, 2, 4, 8,............ 500, 1000, 2000 diye sıralanan enstantane değerleri, gerçekte, 1/1, l/2, 1/4, 1/8, ..........., 1/500, l/l000, 1/2000 saniyedirler.

Örtücü hızlarının birimlerini yazarken, sıralamada, ''T'' ve ''B'' gibi değerleri olduğunu belirtmiştik. ''B'' biriminde örtücü, deklanşörün basılı kaldığı sürece açık kalacaktır ''T'' de ise, deklanşöre bir kez basılıp bırakılır ve ikinci kez basılıncaya dek açık kalır. Bu enstantane birimleri özellikle gece çekimlerinde yada çok uzun poz verilmesi gereken durumlarda kullanılır. Diğer örtücü hızı birimlerinde, örneğin 30, 125, 500 vs. gibi, örtücü saniyenin 1/30'u, 1/125'i, 1/500'ü kadar açık kalacak ve kendiliğinden kapanacaktır.

ÖRTÜCÜ TÜRLERİ

Örtücülerin, türlerine göre iki grupta toplanması olasıdır.
a. Yaprak örtücüler;
b. Perde örtücüler;

1. Yaprak örtücüler
Bu tür örtücüler, fotoğraf makinalarında, diyafram ve merceklerin bulunduğu objektif içine yerleştirilmiştir. Genellikle 6 adet metal yaprakçıktan oluşur. çoğu kez hızları 1 tam saniyeden 1/500 saniye arasındadır. Daha çok optik bakaçlı stüdyo makinalarında kullanılmaktadır. Ancak diğer tür fotoğraf makinalarına uyarlanmış tipleri de vardır.